แถลงการณ์ สมาคมโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย

 

upload image

ตามที่มีเหตุการณ์ ระบบดับเพลิงถูกกระตุ้นให้ทำงาน ในอาคารธนาคารไทยพาณิชย์(SCB) ที่ผ่านมา สมาคมโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย ขอแสดงความเสียใจกับครอบครัวผู้สูญเสียทุกท่าน น่าจะเกิดจาก ถังดับเพลิงระบบไพโรเจนจึงฉีดพ่นก๊าซเพื่อลดปริมาณอ๊อกซิเจน  ในขณะนี้อยู่ระหว่างการสอบสวนหาสาเหตุดังกล่าว คาดว่า พื้นที่ดังกล่าวเกิดเป็นที่อับอากาศ ก่อให้เกิดการบาดเจ็บและเสียชีวิตของผู้ประสบเหตุ  จากประเด็นดังกล่าว สมาคมโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นสมาคมทางด้านวิชาการด้านสุขภาพและความปลอดภัยจากการทำงานและสิ่งแวดล้อม ได้พิจารณาร่วมกันแล้ว เป็นเหตุการณ์ในเรื่องของการทำงานในที่อับอากาศ รวมถึงในเรื่องของความปลอดภัยในการทำงาน  จึงขอให้ข้อมูลเบื้องต้น เพื่อให้ประชาชนรับทราบในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและความปลอดภัยดังนี้

          ที่อับอากาศ หมายความว่า ที่ซึ่งมี ทางเข้าออกจํากัดและมีการระบายอากาศไม่เพียงพอที่จะทําให้อากาศภายในอยู่ในสภาพถูกสุขลักษณะและปลอดภัย เช่น อุโมงค์ ถ้ํา บ่อ หลุม ห้องใต้ดิน ห้องนิรภัย ถังน้ํามัน ถังหมัก ถัง ไซโล ท่อ เตา ภาชนะหรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายกัน
โดยอันตรายที่จะพบได้ในที่อับอากาศ มีดังนี้
1. การขาดออกซิเจน  สาเหตุใหญ่ของการตายในสถานที่อับอากาศ คือ ขาดออกซิเจนในการหายใจ หมายถึงปริมาณออกซิเจนในสถานที่อับอากาศนั้นน้อยกว่า 19.5 Vol.%  หรือมากกว่า 23.5 Vol.%   สาเหตุเกิดจาก การมีออกซิเจนน้อย มีการติดไฟ หรือ การระเบิด ไฟจะใช้ออกซิเจนเพื่อการลุกไหม้  การแทนที่ออกซิเจนด้วยก๊าซอื่น เช่น มีเทน คาร์บอนไดออกไซด์ ไนโตรเจน เป็นต้น  เกิดการกัดกร่อน หรือ การเกิดสนิม เหล็กใช้ออกซิเจนจากอากาศไปในการเกิดสนิม และ การที่ออกซิเจนถูกใช้ไปในปฏิกิริยาหมัก ซึ่งในกรณีนี้เกิดการแทนที่ของออกซิเจนด้วยสารไพโรเจน (pyrogen)

2. ปฏิกิริยาการเผาไหม้  สาเหตุสำคัญของการตายในสถานที่อับอากาศอีกสาเหตุหนึ่งคือ การเกิดไฟ และการระเบิด โดยมีก๊าซ ไอ ละอองที่ติดไฟหรือระเบิดได้ เกินกว่าร้อยละ 10 ของค่าความเข้มข้นขั้นต่ำของสารเคมีแต่ละชนิดในอากาศที่อาจติดไฟหรือระเบิดได้ (Lower Flammable Limit หรือ Lower Explosive Limit)  และมีฝุ่นที่ทำให้ติดไฟหรือระเบิดได้ ซึ่งมีค่าความเข้มข้นเท่ากับหรือมากกว่าค่าความเข้มข้มขั้นต่ำของสารเคมีแต่ละชนิดในอากาศที่อาจติดไฟหรือระเบิดได้ (LEL)  สิ่งก่อเหตุคือ สารเคมี สี ผลิตภัณฑ์จากปิโตรเลียม สารทำละลาย หรือวัตถุจากธรรมชาติ สามารถทำให้เกิดการระเบิดได้ ไอหรือก๊าซที่ทำให้เกิดเปลวไฟ ในสถานที่อับอากาศสามารถเกิดประกายไฟขึ้นได้ จากการกระทำดังนี้ การเกิดไฟฟ้าช็อต การใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ไม่ได้ป้องกันการเกิดประกายไฟ การขัด การสูบบุหรี่ การเชื่อมโลหะ

3.สารพิษ  เป็นอันตรายเมื่อมีค่าความเข้มข้นของสารเคมีแต่ละชนิดเกินมาตรฐานในการบริหารและจัดการด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับสารเคมีอันตราย  สารพิษหลายชนิดที่ไม่สามารถมองเห็นได้ หรือได้กลิ่น สามารถทำให้เกิดอันตรายใหญ่ๆ ได้ 2 แบบ ในสถานที่อับอากาศ คือ การระคายเคือง ถึงแม้จะมีสารพิษเพียงเล็กน้อย แต่ก็อาจมีผลกับระบบทางเดินหายใจ หรือระบบประสาทและทำให้ถึงแก่ชีวิตได้  การขาดออกซิเจนจากสารเคมี เมื่อสารเคมีเป็นสารพิษเข้าสู่ร่างกาย สามารถไปหยุดการนำออกซิเจนเข้าสู่ร่างกาย หรือนำไปสู่ปอด และทำให้ร่างกายคุณขาดออกซิเจน เกิดอาการปวดศีรษะ มึนงง วิงเวียน คลื่นไส้  ก๊าซพิษที่ทำให้เกิดอันตรายในสถานที่อับอากาศบ่อยๆ คือ คาร์บอนมอนนอกไซด์ เกิดจากการเผาไหม้ สามารถทำให้ตายได้ โดยการเข้าไปแทนที่ออกซิเจนในเลือด  ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ มีกลิ่นเหม็น และมีพิษ แม้จะมีจำนวนเพียงเล็กน้อย  แล ไฮโดรเจนซัลไฟด์ เกิดในขบวนการอุตสาหกรรม สามารถทำให้หยุดการหายใจ ถ้าเข้าไปในร่างกาย

4.อันตรายทางกายภาพ  ส่วนของเครื่องจักรที่เคลื่อนไหว ถ้าอยู่ในสถานที่อับอากาศยิ่งจะมีอันตรายมาก ส่วนของเครื่องจักรที่เคลื่อนไหวจะต้องถูกล็อคใส่กุญแจ และแขวนป้ายก่อนที่จะเข้าไปทำงานในบริเวณนั้น  วาวล์หรือท่อ ทำให้เกิดอันตราย ถ้ามีก๊าซ หรือของเหลวไหลผ่านอาจทำให้เกิดการระเบิด จมน้ำ เกิดพิษ หรือ น้ำร้อนลวก ฯลฯ  การถูกดูดจม จะเกิดที่ไซโลที่เก็บเมล็ดพืชผล การขึ้นไปเดินบนเมล็ดพืชผลนั้น อาจทำให้ล้มลงและดูดจมลงไปในเมล็ดพืชผลนั้น เกิดการขาดอากาศหายใจ  เสียงดัง ทำให้เกิดการสูญเสียการได้ยินแบบถาวร หรือถึงแม้จะเป็นการชั่วคราวก็จะทำให้ไม่สามารถได้ยินเสียงที่จะบอกทิศทางที่สำคัญ หรือการระวังอันตราย  ตกจากที่สูง ในสถานที่อับอากาศ เมื่อมีปริมาณออกซิเจน หรือก๊าซพิษ คนทำงานเกิดอาการขาดออกซิเจน เกิดพิษหรือการแกว่งไปมาของบันไดที่ใช้ปีนทำงานแล้วตกลงสู่เบื้องล่าง  ไฟฟ้าดูด ขณะทำงานอาจพลาดไปจับส่วนของอุปกรณ์ไฟฟ้า ที่มีกระแสไฟรั่วไหลเกิดการดูดช็อต  ความร้อน สามารถเกิดได้รวดเร็วในสถานที่อับอากาศ ทำให้เกิดการเสียเหงื่อมากจนถึงขั้นวิงเวียนหน้ามืด (Heat Stroke) ได้  แสงจ้า มีการทำงานในสถานที่อับอากาศโดยมีการเชื่อมโลหะ ถ้ามองดูแสงจ้านั้นด้วยตาเปล่าจะเกิดอันตรายกับดวงตา

หลักปฏิบัติเมื่อทำงานในสถานที่อับอากาศ          
          เพื่อความปลอดภัยสำหรับการทำงานในสถานที่อับอากาศ เช่น อุโมงค์ ถ้ำ บ่อ หลุม ห้องใต้ดิน ห้องนิรภัย ถังน้ํามัน ถังหมัก ถัง ไซโล ท่อ เตา ภาชนะหรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายกัน นายจ้างจะต้องปฏิบัติตามรายละเอียดต่อไปนี้ ก่อนอนุญาตให้ลูกจ้างปฎิบัติงานในสถานที่อับอากาศ
1. ต้องมีการตรวจสอบปริมาณออกซิเจน สารเคมีและสิ่งปนเปื้อนในสถานที่อับอากาศว่าจะทำให้เกิดการขาดออกซิเจน การระเบิดและการเป็นพิษหรือไม่ และเก็บบันทึกผลการตรวจไว้ให้เจ้าหน้าที่แรงงานสามารถตรวจสอบได้
2. ให้ทำการระบายอากาศให้อยู่ในสภาพที่ปลอดภัย ถ้าตรวจสอบพบว่ามีปริมาณออกซิเจน ต่ำกว่าร้อยละ 19.5 โดยปริมาตร หรือสารเคมีที่ติดไฟได้ในปริมาณเข้มข้นกว่าร้อยละ 20 ของความเข้มข้นต่ำสุด ที่จะติดไฟหรือระเบิดได้ หรือสารเคมีอื่นๆ ที่อยู่ในระดับเกินกว่าค่าความปลอดภัยที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย
3.นายจ้างต้องจัดหาอุปกรณ์ช่วยหายใจ เข็มขัดนิรภัย สายชูชีพ และอุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยอื่นๆ ที่เหมาะสมกับสภาพการทำงานตามมาตรฐานกรมแรงงานยอมรับให้ลูกจ้างใช้
4.ต้องจัดให้มีใบอนุญาต ให้ลูกจ้างเข้าทำงานในที่อับอากาศทุกครั้ง ตามแบบที่อธิบดีกำหนด

ข้อกำหนดที่นายจ้างต้องปฏิบัติระหว่างที่อนุญาตให้มีการทำงานในสถานที่อับอากาศ
1.ต้องตรวจสอบสภาพอากาศเป็นระยะๆ เพื่อไม่ให้เกินมาตรฐาน ต้องขจัดหรือระบายอากาศให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัย
2.จัดให้มีคนช่วยเหลือ หรือผู้ที่ผ่านการอบรมช่วยเหลือผู้ที่ประสบภัย คอยดูแล และเฝ้าที่ปากทางเข้า - ออก สถานที่อับอากาศ ตลอดเวลาและสามารถติดต่อสื่อสารกับลูกจ้างที่ทำงานในสถานที่อับอากาศได้ พร้อมมีอุปกรณ์ช่วยชีวิตที่เหมาะสม ตามลักษณะของงาน และคอยให้ความช่วยเหลือลูกจ้างได้ทันทีตลอดเวลาการทำงาน
3.อุปกรณ์ไฟฟ้า และอุปกรณ์ประกอบที่ใช้ในสถานที่อับอากาศ ต้องเป็นชนิดที่สามารถป้องกัน ความร้อน ฝุ่น การระเบิด การลุกไหม้ และไฟฟ้าลัดวงจรอย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งต้องจัดให้มีการเดินสายไฟฟ้าในสถานที่อับอากาศด้วยวิธีที่ปลอดภัย
4.นายจ้างต้องจัดให้มีผู้ควบคุมงานที่มีความรู้ความสามารถ เพื่อปฏิบัติหน้าที่ต่างๆ เช่น วางแผนปฏิบัติงาน และป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้น และอบรมสอนงาน ควบคุมดูแลให้ ลูกจ้างใช้ตรวจตรา เครื่องป้องกันและอุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัย ที่ให้อยู่ในสภาพพร้อมที่จะทำงาน
5.ให้นายจ้างกำหนดข้อห้าม และควบคุมต่างๆ เช่น ห้ามสูบบุหรี่ ห้ามก่อไฟ ห้ามคนไม่เกี่ยวข้องเข้าไป ถ้าเป็นช่องโพรง ต้องปิดกั้นไม่ให้คนตกลงไป และจัดให้มีป้ายแจ้งข้อความ "บริเวณอันตรายห้ามเข้าไปโดยไม่ได้รับอนุญาต" ปิดประกาศไว้ในบริเวณสถานที่อับอากาศซึ่งมองเห็นชัดอยู่ตลอดเวลา

มีกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กฎกระทรวง กําหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการ ด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางาน ในที่อับอากาศ พ.ศ. ๒๕๔๗

สำหรับในเรื่องของถังดับเพลิงระบบไพโรเจน ทางสมาคมโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย มีข้อห่วงใยดังต่อไปนี้
1.ผลกระทบต่อสุขภาพที่สำคัญได้แก่ ผู้ที่อยู่ในสถานที่ทำงาน จะขาดออกซิเจนในการหายใจ สมองได้รับการกระทบกระเทือน ปวดศีรษะ กระวนกระวาย หมดสติ หัวใจเต้นเร็ว ซ็อกและเสียชีวิตได้
2.เมื่อมีผู้ประสบเหตุอยู่ในสถานที่ทำงานดังกล่าว ต้องกันไม่ให้ผู้อื่นเข้าไป พยายามเปิดพื้นที่-ช่องทางให้อากาศถ่ายเทเข้าไปในที่เกิดเหตุ จนมั่นใจว่ามีอากาศเข้าไปเพียงพอแล้วจึงเข้าไปช่วยเหลือได้
3.กรณีจะเข้าช่วยเหลืออย่างฉุกเฉิน ผู้ช่วยเหลือจำเป็นต้องมีเครื่องช่วยหายใจ(SCBA) และวิธีการปฐมพยาบาลที่ดีที่สุดคือการให้ออกซิเจน

อย่างไรก็ตาม ในการที่ผู้ที่จะเข้าไปทำงานในสถานที่ทำงานที่เสี่ยง เช่น พื้นที่อับอากาศ ควรจะต้องมีการประเมินความเสี่ยงในสิ่งแวดล้อมการทำงานให้อยู่ในสภาพปลอดภัย  รวมถึงต้องมีการอบรมให้ความรู้และเน้นย้ำในเรื่องของกฎความปลอดภัยของผู้ที่จะไปปฏิบัติงานในพื้นที่ดังกล่าว ให้ผู้ที่จะปฏิบัติงานในพื้นที่ดังกล่าวปฏิบัติงานในพื้นที่ดังกล่าวปฏิบัติตามกฎความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด ตลอดจนผู้ที่จะเข้าปฏิบัติงานในพื้นที่ดังกล่าวต้องมีการตรวจสุขภาพ  ซึ่งในการนี้สมาคมโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย ได้จัดทำแนวทางการตรวจร่างกาย สำหรับผู้ที่จะลงไปทำงานในสถานที่อับอากาศไว้แล้ว

          จะเห็นได้ว่า ในปัจจุบัน ได้มีการทำงานในหลายแห่งซึ่งเป็นที่อับอากาศ ทางสมาคมโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม จึงมีความห่วงใยประชาชนและผู้ทำงานทุกคนเป็นอย่างยิ่ง เพื่อไม่ให้เกิดเหตุการณ์ที่เศร้าสลดเช่นนี้อีก และเพื่อสุขภาพที่ดี และความปลอดภัยของคนไทยทุกคน

                                                          ด้วยความห่วงใย

                                    สมาคมโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย

                                                          E-mail :OCCENV@OCCENV.COM

เอกสารอ้างอิง
1.อันตรายจากการทำงานในที่อับอากาศและข้อแนะนำ สืบค้นจากhttp://www.safetechthailand.net/wizContent.asp?wizConID=277&txtmMenu_ID=7
2.แนวทางการตรวจสุขภาพคนทำงานในที่อับอากาศ สืบค้นจาก http://www.summacheeva.org/index_share_meeting_confined.htm
3.ถังดับเพลิงระบบไพโรเจน สืบค้นจาก www.tosh.or.th


***Please or to comment on this article

Safety Blog