คู่มือความปลอดภัย

ศศิภา  เลิศจินตนาการ

ที่ปรึกษา อาชีวอนามัยและความปลอดภัย

Sasipa.l@npc-se.co.th

บริษัท เอ็นพีซี เซฟตี้ แอนด์ เอนไวรอนเมนทอล เซอร์วิส จำกัด

 

สวัสดีค่ะ ผู้อ่านทุกท่าน ในครั้งนี้จะมาพูดถึงเรื่องของการจัดทำคู่มือความปลอดภัยในการทำงานตามที่กฎหมายกำหนด ความจริงกฎหมายบังคับมาตั้งแต่ปี 2549 แล้ว โดยระบุในกฎกระทรวง และในปี 2554 ก็ได้มีการระบุไว้ใน พ.ร.บ. ความปลอดภัยอีก แต่เชื่อว่าอาจยังมีสถานประกอบกิจการบางแห่งที่ไม่ทราบกฎหมาย 2 ฉบับนี้ ซึ่งได้มีการกำหนดไว้ จึงทำให้ยังไม่มีการจัดทำคู่มือความปลอดภัยแจกให้กับพนักงานทุกคน ความจริงแล้วการจัดทำคู่มือความปลอดภัยไม่ใช่เรื่องยาก แต่อาจต้องใช้เวลาและมีทีมงานในการจัดทำ ลองมาดูแนวทางและวิธีการจัดทำกันนะคะ

 

upload image

แนวทางการปฏิบัติเกี่ยวกับการจัดทำข้อบังคับ คู่มือและมาตรฐานด้านความปลอดภัยในการทำงาน

ด้วยเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554

มาตรา 14 ในกรณีที่นายจ้างให้ลูกจ้างทำงานในสภาพการทำงานหรือสภาพแวดล้อมในการทำงานที่อาจทำให้ลูกจ้างได้รับอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือสุขภาพอนามัย ให้นายจ้างแจ้งให้ลูกจ้างทราบถึงอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการทำงานและแจกคู่มือปฏิบัติงานให้ลูกจ้างทุกคนก่อนที่ลูกจ้างจะเข้าทำงาน เปลี่ยนงาน หรือเปลี่ยนสถานที่ทำงาน

และกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2549 ลงวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2549

ข้อ 3 ให้นายจ้างจัดให้มีข้อบังคับและคู่มือว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงานไว้ในสถานประกอบกิจการ โดยข้อบังคับว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงาน อย่างน้อยต้องกำหนดขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติงานที่ปลอดภัย เพื่อควบคุมมิให้มีการกระทำที่อาจก่อให้เกิดความไม่ปลอดภัยในการทำงาน ทั้งนี้นายจ้างต้องจัดให้มีการกระทำและฝึกปฏิบัติจนกว่าลูกจ้างจะสามารถทำงานได้อย่างถูกต้องปลอดภัย รวมทั้งจัดระบบควบคุม กำกับ ดูแล โดยกำหนดให้เป็นหน้าที่รับผิดชอบของเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานทุกระดับ

ข้อ 4 ให้นายจ้างซึ่งมีผู้รับเหมาชั้นหรือผู้รับเหมาช่วงเข้ามาปฏิบัติงานในสถานประกอบกิจการ จัดให้มีข้อบังคับและคู่มือตามข้อ 3 สำหรับผู้รับเหมาดังกล่าว เพื่อกำกับดูแลการดำเนินงานของผู้รับเหมา ให้เป็นไปตามกฎกระทรวงนี้

ข้อ 25(4) กำหนดให้คณะกรรมการความปลอดภัยฯ พิจารณาข้อบังคับ และคู่มือตามข้อ 3 รวมทั้งมาตรฐานด้านความปลอดภัยในการทำงานของสถานประกอบกิจการเสนอต่อนายจ้าง

ข้อ 34(3) กำหนดให้หน่วยงานความปลอดภัย มีหน้าที่จัดทำคู่มือและมาตรฐานว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงานไว้ในสถานประกอบกิจการ เพื่อให้ลูกจ้างหรือผู้ที่เกี่ยวข้องได้ใช้ประโยชน์

ดังนั้น ตามเจตนารมณ์ของกฎกระทรวงดังกล่าวข้างต้น ข้อบังคับว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงาน จะประกอบด้วยขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติงานที่ปลอดภัย ซึ่งจะมีความหมายในลักษณะเดียวกับมาตรฐานการปฏิบัติงานด้านความปลอดภัยที่รวมถึงขั้นตอนการปฏิบัติงาน และวิธีการปฏิบัติงานว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงาน

 

สำหรับคู่มือว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงานจะเป็นเอกสารที่รวบรวมข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับความปลอดภัยในการทำงาน เช่น นโยบาย เป้าหมาย กฎระเบียบและข้อบังคับต่างๆ ซึ่งรวมถึงกฎหมาย กฎระเบียบ ข้อแนะนำหรือมาตรฐานด้านความปลอดภัยในการทำงาน และมาตรการต่างๆในด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเพื่อใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ เช่น การควบคุมและป้องกันการประสบอันตรายจากการทำงาน การปฏิบัติงาน การฝึกอบรม การสอนงาน การแจกจ่าย เป็นต้น

upload image

การจัดทำคู่มือด้านความปลอดภัยในการทำงาน

คู่มือด้านความปลอดภัยในการทำงาน เป็นเอกสารที่อธิบายภาพรวมของงานความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานของสถานประกอบกิจการ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารจัดการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานของสถานประกอบกิจการ และใช้เป็นเอกสารอ้างอิงในการดำเนินการด้านความปลอดภัยในการทำงาน

1.        ขั้นตอนในการจัดทำคู่มือด้านความปลอดภัยในการทำงาน

(1)     กำหนดผู้รับผิดชอบในการเตรียมร่างคู่มือ โดยกรณีที่สถานประกอบกิจการมีหน่วยงานความปลอดภัยให้หน่วยงานเป็นผู้ดำเนินการ เพื่อจัดทำคู่มือตามขั้นตอน ดังนี้

-            กำหนดวัตถุประสงค์ เนื้อหา และรูปแบบของคู่มือ

-            จัดทำร่างคู่มือตามวัตถุประสงค์ เนื้อหาและรูปแบบที่กำหนด

-            เสนอคณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานพิจารณา

(2)     คณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานพิจารณาทบทวนร่างคู่มือ เพื่อแก้ไขปรับปรุง

(3)     คณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานนำเสนอนายจ้างเพื่อให้ความเห็นชอบ

(4)     ดำเนินการจัดพิมพ์คู่มือฉบับจริง

(5)     แจกจ่ายคู่มือไปยังหน่วยงานต่าง ๆ ของสถานประกอบกิจการ

(6)     แก้ไขปรับปรุงคู่มือให้ทันสมัยอยู่เสมอ

2.        เนื้อหาของคู่มือด้านความปลอดภัยในการทำงาน ควรประกอบด้วย

(1)     บทนำ สารบัญ

(2)     วัตถุประสงค์ของคู่มือ

(3)     สาส์นจากนายจ้าง หรือ CEO หรือผู้บริหารระดับสูง

(4)     นโยบายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานของสถานประกอบกิจการ และเป้าหมาย

(5)     การจัดหน่วยงานความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน ของสถานประกอบกิจการในแผนผังองค์กรและหน้าที่ความรับผิดชอบ

(6)     คณะกรรมการความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานของสถานประกอบกิจการและหน้าที่ความรับผิดชอบ

(7)     ข้อมูลและความรู้เบื้องต้นด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

(8)     ข้อบังคับความปลอดภัยทั่วไป (General Safety Rule)

(9)     มาตรฐานความปลอดภัยในการทำงานเฉพาะเรื่อง เช่น ขั้นตอนการยกของอย่างถูกวิธี การดูแลความสะอาดและเป็นระเบียบทั่วไป ความปลอดภัยในสำนักงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงานเกี่ยวกับไฟฟ้า มาตรฐานการปฏิบัติงานในที่สูง มาตรฐานความปลอดภัยสำหรับผู้รับเหมา

upload image

หากท่านได้อ่านบทความนี้แล้ว และพบว่าสถานประกอบกิจการของท่านยังไม่มีการจัดทำคู่มือความปลอดภัยในการทำงานแจกให้กับพนักงาน ขอแนะนำให้ท่านเร่งดำเนินการโดยเร่งด่วนเลยนะคะ ไม่ใช่เพียงการทำเพื่อให้ถูกต้องตามกฎหมาย แต่ที่สำคัญกว่านั้นคือ เพื่อความปลอดภัยของพนักงานทุกคนในองค์กรค่ะ หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจัดทำคู่มือก็สามารถปรึกษามาที่ NPC S&E ได้นะคะ สวัสดีค่ะ

 

 

ที่มา : แนวทางการปฏิบัติเกี่ยวกับการจัดทำข้อบังคับ คู่มือ. สืบค้นจาก http://www.npc-se.co.th/newform/R01.pdf [15 กรกฎาคม 2559]

 


***Please or to comment on this article

Safety Blog